Ooievaarsbuitenstation 't Zand in Gorssel is opgericht in 1981 als onderdeel van het landelijke herintroductieproject voor de Ooievaar. Het was het 5e station dat werd opgericht en de dagelijkse verzorging was in  handen van de familie Verholt, geholpen door een enthousiaste groep vrijwilligers.
Het station heeft, vanaf de geboorte van de eerste jongen in 1982, tot aan heden een belangrijke bijdrage geleverd aan de terugkeer van de Ooievaar in het algemeen en in de IJsselvallei in het bijzonder.

Het ringen van de ooievaars    

Om te kunnen volgen welke vogels een paartje vormen, welke er in het voorjaar weer terugkomen of waar ze in het buitenland blijven, worden de ooievaars individueel herkenbaar gemaakt door middel van een grote metalen ring. Deze ring bevat een inscriptie van een cijfercombinatie en is aan twee zijden aangebracht. Met een telescoop is dit cijfer ook op enige afstand goed af te lezen. Uit terugmeldingen van ringgegevens is gebleken dat ze tijdens de trek voornamelijk de westelijke route over Gibraltar volgen. De oostelijke route over de Bosporus wordt veel minder gebruikt. Op het ooievaarsstation worden alle jongen geringd. In het buitengebied is dit helaas niet altijd mogelijk.

 
  Dit kaartje laat ringaflezingen zien van ooievaars uit de IJsselstreek in het buitenland.

  betekenis symbolen:
  roze rondje = levend,
  blauw rondje = gewond,
  rood rondje = onbekend,
  zwarte driehoek = dood door elektrocutie,
  zwarte stip = dood door verkeer,
  omgekeerde zwarte driehoek = door door draden, 
  zwart vierkant = door door botsing met gebouw,
  zwarte X = doodsoorzaak onbekend 
  open zwart vierkant = dood door radioactiviteit.


Het ringen van jonge ooievaars is geen klus voor mensen met hoogtevrees. Bij veel nesten  in het buitengebied is het nog net mogelijk om er bij te klimmen. Met de ladder op een boerenkar en een extra ladder er aan vastgeknoopt lukt het meestal wel. Wim Verholt en Ronald Groenink hebben de afgelopen jaren praktisch alle ooievaars in het buitenstation en wijde omgeving geringd. De jongen worden geringd als ze ongeveer 40 dagen oud zijn. Ze houden zich dan "schijndood" en zijn makkelijk te ringen. Als de jongen ouder zijn is het risico te groot, ze kunnen dan van het nest afspringen met alle gevolgen van dien. Om het ordenen van de ringgegevens makkelijker te maken worden de vogels het ene jaar links en het volgende jaar weer rechts geringd. De ring zit om het bovenloopbeen zodat deze ook is af te lezen wanneer de vogel door hoog gras loopt.


   
  Bij sommige nesten is het gebruik van een lange  
  ladder noodzakelijk, andere bevinden zich op het  
  dak van een kasteel.

  foto rechtsboven: 4 jongen houden zich schijndood 
  tijdens de ringwerkzaamheden.






Enkele resultaten

In juni 2011 zijn 108 jonge ooievaartjes geringd met een zwarte Elsa ring. Dit is een kunststof ring met rondom op 3 plaatsen een witte inscriptie. In 2011 zijn de nummers 1E271 en 1E272, 1E601 t/m 1E680 en 1E946 t/m 1E971 gebruikt.

Na het uitvliegen van de jongen zijn de eerstse terugmeldingen al binnengekomen. De meeste positief maar ook al 2 jongen welke op weg naar het zuiden zijn omgekomen (zie tabel)

Ringnr.

Meldplaats

Status

Omstandigheden

Leeftijd

Afstand

 

 

 

 

 

 

1E606

Ellecom

levend

ring afgelezen

85

18

1E610

Ellecom

levend

ring afgelezen

85

17

1E618

Ellecom

levend

ring afgelezen

83

19

1E623

Saint Laurent des Baton (F)

dood

geëlektrocuteerd

73

887

1E630

Ellecom

levend

ring afgelezen

82

10

1E630

Montmirail (F)

dood

onbekend

83

402

1E664

Babberich

levend

ring afgelezen

76

28

1E667

Fontevraud (F)

levend

ring afgelezen

50

612

1E946

Dorsten_Hervest (D)

levend

ring afgelezen

38

74

1E946

Zevenaar

levend

ring afgelezen

61

17

1E946

Babberich

levend

ring afgelezen

61

19

1E963

Zevenaar

levend

ring afgelezen

58

31

1E963

Babberich

levend

ring afgelezen

59

33

1E950

Loulé (Portugal)

levend

ring afgelezen

140

1983

1E965

Loulé (Portugal)

Levend

Ring afgelezen

137

1994


In de tabel staan de terugmeldingen van jongen die in juni 2011 zijn geringd (gegevens verwerkt t/m 16-12-2011)
De afstand is in kilometers en de leeftijd is de tijd die verstreken is tussen het ringen en de terugmelding.
Wanneer we enkele van deze terugmeldingen op een kaartje zetten krijgen we het volgende beeld:

 
Op het kaartje enkele terugmeldingen. Geheel wit figuur = ringplaats, wit figuur met ster = levend teruggemeld, wit figuur met vierkant = dood teruggemeld. De dikke blauwe lijn is de route die een gezenderde ooievaar in het najaar 2009 heeft gevolgd. Van de ringnummer zijn alleen de cijfers weergegeven

Hopelijk volgen er nog veel meer, liefst goede, berichten van deze jonge vogels.

ontwerp: Arno ten Hoeve, uitvoering: TigrisIT